Chương 1367: Nghèo Thì Không Có Lựa Chọn

Nghe bạn học Phan liệt kê ra những điểm kiến thức, các bạn học khác gật đầu lia lịa.

Nhạc Văn Đồng không phủ nhận: "Bệnh nhân đang dùng Warfarin."

Là bệnh nhân sau phẫu thuật PCI, theo y lệnh là phải dùng thuốc chống đông loại Warfarin lâu dài, mục đích là để ngăn ngừa hình thành huyết khối trong stent. Huyết khối trong stent còn nguy hiểm hơn tái hẹp trong stent, đoạn huyết khối hình thành gây nhồi máu cơ tim cấp, sẽ khiến tỷ lệ tử vong đạt đến 20-40%.

Chỉ dùng thuốc chống đông là không đủ, bác sĩ thường sẽ kê đơn cho bệnh nhân dùng Aspirin làm liệu pháp chống kết tập tiểu cầu. Aspirin là thuốc chống kết tập tiểu cầu được sử dụng rộng rãi nhất trên lâm sàng, thuộc nhóm thuốc ức chế thromboxane A2 (TXA2).

Người ngoài ngành nghe có thể thấy lạ, chỉ dùng thuốc chống đông không được sao, tại sao phải thêm thuốc chống kết tập tiểu cầu? Không phải đều là chống huyết khối sao? Thuốc chống huyết khối chia làm ba loại, ngoài hai loại trên, còn một loại trực tiếp nhất, gọi là thuốc tan huyết khối. Thực ra thuốc tan huyết khối trong giai đoạn đầu khi chưa có stent thuốc và đặt stent trần không được bảo hiểm y tế chi trả, là một phương án điều trị thường dùng trên lâm sàng để cấp cứu bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp. Thuốc tan huyết khối cũng đắt, chỉ là sẽ rẻ hơn phẫu thuật stent và phẫu thuật bắc cầu. Nghĩ đến yêu cầu kỹ thuật của nó là biết rẻ ở đâu, không cần làm phẫu thuật, yêu cầu kỹ thuật đối với bệnh viện và bác sĩ thấp, các bệnh viện vừa và nhỏ đều có thể triển khai, còn phẫu thuật thì phải thực hiện ở bệnh viện lớn.

Người dân nghèo thì không có lựa chọn.

Bác sĩ bệnh viện lớn không thích thuốc tan huyết khối, vì việc sử dụng thuốc tan huyết khối phải đúng thời điểm, tốt nhất là dùng trong vòng ba giờ sau khi xảy ra nhồi máu cơ tim, nếu không hiệu quả sẽ giảm đi rất nhiều, không có tác dụng. Thứ hai, thuốc tan huyết khối không có tác dụng với huyết khối cứng đầu, nói cách khác, dù đã làm tan huyết khối, vẫn phải làm chụp cản quang và đặt stent. Hơn nữa, thuốc ảnh hưởng đến toàn thân, không giống như phẫu thuật chỉ giới hạn ở một bộ phận cơ thể, biến chứng do điều trị tan huyết khối gây ra sẽ rất đáng sợ. Nhiều bệnh nhân có bệnh nền phải thận trọng khi sử dụng, người già tuổi cao nhiều bệnh tật càng là chống chỉ định. Vấn đề là người già cũng bị nhồi máu cơ tim nhiều.

Những người có chút tiền, được bác sĩ thuyết phục, lập tức loại bỏ phương pháp điều trị tan huyết khối và thuốc tan huyết khối. Làm phẫu thuật, sau phẫu thuật sử dụng kết hợp hai loại thuốc chống huyết khối khác, để hiệu quả tốt hơn.

Thuốc chống đông và thuốc chống kết tập tiểu cầu tuy cùng là thuốc chống huyết khối, và khác với thuốc tan huyết khối, tưởng chừng như tương tự, nhưng thực sự là hai loại thuốc có cơ chế tác dụng hoàn toàn khác nhau. Dù là cầm máu sinh lý hay hình thành huyết khối bất thường, thực chất là quá trình kết tập tiểu cầu và đông máu. Nhân vật chính của quá trình trước là tiểu cầu, tiểu cầu chạy đến dính vào thành mạch máu để cầm máu hoặc hình thành huyết khối. Vai trò quan trọng của quá trình sau là các yếu tố đông máu, nhận được tín hiệu mạch máu bị vỡ liền được kích hoạt từ trạng thái yên tĩnh, thúc đẩy fibrin từ dạng hòa tan thành không hòa tan, kéo thành mạng lưới fibrin bao bọc các tế bào máu... biến thành cục máu đông.

Theo nguyên lý này, thuốc chống kết tập tiểu cầu được nghiên cứu ra để đuổi tiểu cầu đi, không cho giải phóng, kết tập, dính vào. Còn thuốc chống đông là để các yếu tố đông máu không được kích hoạt, không chuyển hóa.

Những gì Tạ Uyển Oánh biết được sau khi trọng sinh, muốn bệnh nhân sau PCI thực sự chống huyết khối, dùng Warfarin và Aspirin vẫn chưa đủ mạnh. Cần phải dùng thuốc chống đông cộng với liệu pháp kháng tiểu cầu kép, viết tắt tiếng Anh là DAPT.

Giai đoạn hiện tại tại sao không dùng? Vì loại thuốc kháng tiểu cầu khác được dùng trong DAPT không phải là thuốc ức chế thromboxane A2 (TXA2) như Aspirin.